11 november, 2010 · Jeroen MolenaarEen checklist die levens redt

“Helft minder sterfte door checklist”, is de kop in de ochtendbladen vandaag. Door de introductie van een checklist in ziekenhuizen, waarbij artsen en verpleegkundigen een lijst moeten doorlopen en afvinken alvorens een patiënt naar de volgende stap kan, zou de sterfte van patiënten van 1,5% naar 0,7% op jaarbasis zakken. Bij het lezen van het bericht overviel mij een gevoel van vreugde en verbazing. Vreugde, omdat een daling van 0,8% vele mensenlevens spaart. Verbazing, omdat zo’n simpele oplossing, in de geleerde medische wereld toch ook eerder bedacht had kunnen worden.

Verder lezend tref ik een kleine nuancering in het artikel aan, waarbij wordt vermeld dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in 2008 al een checklist had ingevoerd. De nieuw uitgebrachte lijst is echter veel uitgebreider en voldoet zo beter aan de vraag.

Door de opkomst en gebruik van allerlei slimme ICT systemen en programma’s in de zorg lijkt het verwonderlijk dat zoiets simpels als een papieren checklist duizenden levens per jaar kan redden. Zeker als je erbij stilstaat dat kosten nog moeite worden gespaard om behandelmethodes te verbeteren en zodoende de sterfte in ziekenhuizen met kleine stapjes terug te dringen. Overigens neemt een grote verbetering niet weg dat alle kleine verbeterstapjes ook heel belangrijk zijn. Je praat immers over mensenlevens.

Als we een zijstap maken naar procesverbetering, dan zie je dat succesvolle organisaties vaak soortgelijke simpele, maar heel doeltreffende oplossingen weten te introduceren. Door terug te keren naar de werkelijke klantvraag, zijn deze organisaties in staat om heel efficiënt hun processen in te richten. Niet de nieuwste applicatie of de dure oplossing is leidend, maar de vraag hoe een organisatie waarde toevoegt waar een klant om vraagt. De uiteindelijke oplossing of verbetering die succesvolle organisaties invoeren heeft vaak niets te maken met “rakettechnologie of een toverdrank”. Het is de weg naar de oplossing toe, die de grootste uitdaging met zich meebrengt en zorgvuldig moet verlopen. 

De uiteindelijke checklist die levens gaat redden in het ziekenhuis is dan ook niet de grootste prestatie in mijn ogen, maar het team van mensen die het gehele veranderings- en bewustwordingsproces hebben ingezet en volbracht verdienen alle lof. Ongetwijfeld was een checklist al ver voor 2008 bedacht, maar was het nog nooit een team van mensen gelukt om ook de rest binnen het ziekenhuis mee te krijgen.

Een checklist die levens redt downloaden (PDF)